Ngày 31/7/2026, Cơ quan thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam thuộc Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm ban hành Văn bản số 178/CITES, phúc đáp Đơn kiến nghị ngày 10/6/2026 của Hội Trầm hương Việt Nam.

Trước đó, Văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chuyển đơn của Hội đến Cơ quan thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam để xem xét, xử lý theo quy định. Nội dung kiến nghị tập trung vào việc bổ sung nguồn gen cây Dó bầu của Việt Nam vào hệ thống ngân hàng gen quốc tế, chuẩn hóa tên khoa học và hoàn thiện cơ sở pháp lý phục vụ xuất khẩu sản phẩm trầm hương.

Có thể phối hợp với Cơ quan khoa học CITES Việt Nam

Đối với đề xuất nghiên cứu, cập nhật loài Aquilaria crassna của Việt Nam vào hệ thống ngân hàng gen quốc tế, CITES Việt Nam cho biết Hội có thể liên hệ với các Cơ quan khoa học CITES Việt Nam để được tư vấn.

Theo Điều 35 Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT, các cơ quan này có chức năng tư vấn, đánh giá thực trạng quần thể, vùng phân bố, mức độ nguy cấp và nguy cơ bị đe dọa tuyệt chủng của các loài động vật, thực vật trong tự nhiên; đồng thời tư vấn về hoạt động cấp giấy phép CITES đối với mẫu vật thuộc các Phụ lục của Công ước.

Danh sách các tổ chức, cơ quan được chỉ định làm Cơ quan khoa học CITES Việt Nam đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành tại Quyết định số 1134/QĐ-BNNMT ngày 25/4/2025.

CITES Việt Nam cũng thông tin, hệ thống tra cứu quốc tế Species+ đã đăng tải dữ liệu về tên khoa học, quốc gia phân bố và các tài liệu khoa học liên quan đến loài Aquilaria crassna. Đây là cơ sở quan trọng để Hội và các đơn vị nghiên cứu tiếp tục xây dựng hồ sơ khoa học, dữ liệu di truyền, vùng phân bố và đặc tính sinh học của nguồn gen Dó bầu Việt Nam.

Chưa có quy định công nhận tương đương thương mại giữa các loài

Hội Trầm hương Việt Nam kiến nghị rà soát, từng bước công nhận tính tương đương thương mại giữa các loài trong chi Aquilaria, đồng thời thống nhất việc sử dụng tên khoa học trên giấy phép xuất khẩu nhằm hạn chế rủi ro trong quá trình thông quan.

Phúc đáp nội dung này, CITES Việt Nam cho biết trình tự, thủ tục cấp giấy phép CITES xuất khẩu mẫu vật thuộc Phụ lục CITES đã được quy định tại Điều 29 Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT.

Tên khoa học của từng loài được xác định theo Thông báo số 2337/TB-BNNMT ngày 13/3/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về Danh mục động vật, thực vật thuộc các Phụ lục CITES sau Hội nghị các quốc gia thành viên CITES lần thứ 20.

Đáng chú ý, Cơ quan thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam cho biết hiện chưa nhận được thông tin từ Ban Thư ký CITES về việc công nhận tính tương đương thương mại giữa các loài trong chi Aquilaria. Nếu Ban Thư ký CITES ban hành quy định mới, cơ quan quản lý Việt Nam sẽ tổ chức triển khai theo quy định.

Như vậy, trong thời điểm hiện nay, chưa có cơ sở pháp lý quốc tế để mặc nhiên xem các loài thuộc chi Aquilaria là tương đương trong hoạt động thương mại và cấp giấy phép xuất khẩu.

Giấy phép phải ghi đúng tên Aquilaria crassna

Đối với đề xuất sử dụng tên khoa học tương thích quốc tế hoặc bổ sung “ghi chú khoa học” trên giấy phép CITES, cơ quan quản lý khẳng định các loài trầm thuộc chi Aquilaria, trong đó có Aquilaria crassna, đều thuộc Phụ lục II CITES.

Việc cấp giấy phép xuất khẩu theo đúng tên Aquilaria crassna vừa bảo đảm tuân thủ quy định quốc tế, vừa giữ tính chính xác của nguồn gen bản địa Việt Nam.

Theo CITES Việt Nam, pháp luật hiện hành chưa có quy định cho phép sử dụng một tên khoa học khác với tên khoa học đã được xác định của mẫu vật. Mẫu giấy phép CITES cũng không có nội dung về “tên khoa học tương thích quốc tế” hoặc “ghi chú khoa học” như kiến nghị của Hội.

Việc lập và cấp giấy phép phải tuân thủ mẫu thống nhất của Công ước CITES, Thông báo số 2026/005 ngày 9/1/2026 của Ban Thư ký CITES và Nghị quyết 12.3 (Rev. CoP20).

Ghi nhận đề xuất tăng cường phối hợp với Hội và doanh nghiệp

Về hồ sơ xuất khẩu trầm hương, CITES Việt Nam cho biết quy định chung về hồ sơ lâm sản đã được ban hành tại Điều 12 Thông tư số 26/2025/TT-BNNMT ngày 24/6/2025.

Nội dung ghi nhãn khoa học và tiêu chuẩn hóa sản phẩm trầm hương không thuộc chức năng, nhiệm vụ của Cơ quan thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam. Tuy nhiên, đối với kiến nghị thiết lập cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp, cũng như tổ chức các cuộc họp chuyên đề, CITES Việt Nam đã ghi nhận và sẽ nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét nếu phù hợp.

Cuối văn bản, Cơ quan thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam đánh giá cao các ý kiến của Hội Trầm hương Việt Nam và bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp của Hội trong thời gian tới.

Văn bản phúc đáp đã làm rõ cơ sở pháp lý, thẩm quyền của từng cơ quan và những quy định phải tuân thủ trong hoạt động cấp giấy phép CITES. Đây cũng là cơ sở để Hội Trầm hương Việt Nam tiếp tục tập hợp khó khăn của doanh nghiệp, phối hợp với các cơ quan khoa học và cơ quan quản lý, từng bước hoàn thiện hồ sơ khoa học, tiêu chuẩn sản phẩm và điều kiện pháp lý phục vụ xuất khẩu trầm hương Việt Nam.