Hành trình xuyên Việt của “vua các mùi hương”

Từ hàng nghìn năm trước, Việt Nam đã nổi danh là vùng đất sở hữu những loại trầm hương và kỳ nam quý hiếm bậc nhất thế giới. Trong các thư tịch cổ phương Đông, trầm hương Việt Nam từng được xem là “quốc bảo” dùng trong cung đình, tín ngưỡng và y học.

Ngày nay, cùng với sự phát triển của ngành du lịch trải nghiệm, các địa phương sở hữu vùng nguyên liệu dó bầu lớn như Đà Nẵng, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, Đồng Nai đang từng bước kết nối để hình thành “Con đường trầm hương Việt Nam” một hành lang di sản kết hợp giữa văn hóa, sinh thái và thương mại quốc tế.

Nếu Khánh Hòa được xem là “xứ trầm hương” với các trung tâm tâm linh, không gian thưởng trầm và các sản phẩm cao cấp phục vụ khách quốc tế, thì Quảng Nam và Hà Tĩnh, Đồng Nai lại nổi lên như những thủ phủ nguyên liệu và du lịch sinh thái gắn với nghề tạo trầm truyền thống.

Trong chuyến hành trình kéo dài 7 ngày tại Việt Nam, ông Al-Mansoori, một doanh nhân đến từ Dubai (UAE), cho biết ông đã thay đổi hoàn toàn góc nhìn về ngành trầm hương Việt Nam sau khi trực tiếp trải nghiệm tại các vùng nguyên liệu. “Tôi từng chỉ biết đến trầm hương Việt Nam qua các thương lái ở Dubai. Nhưng khi được vào rừng dó bầu tại Tiên Phước (Quảng Nam cũ), tận mắt xem nghệ nhân chế tác trầm ở Hà Tĩnh, tôi mới hiểu giá trị thật sự của loại sản vật này. Đây không chỉ là hàng hóa, mà còn là văn hóa và nghệ thuật”, ông chia sẻ.

Theo vị doanh nhân này, ngay trong chuyến đi, ông đã ký biên bản ghi nhớ nhập khẩu các sản phẩm trầm hương trị giá hơn 200.000 USD với đối tác Việt Nam.

“Cây xóa đói giảm nghèo” trở thành cây làm giàu

Sự chuyển dịch từ khai thác thô sang phát triển chuỗi du lịch trải nghiệm đang mở ra hướng đi mới cho nhiều vùng nông thôn miền Trung. Nhiều nơi nghề nghề trồng và chế tác trầm hương đang tạo ra nguồn thu ổn định cho hàng nghìn hộ dân.

Nghệ nhân Phạm Tiến Dũng, chủ một cơ sở sản xuất trầm hương cho biết, trước đây cây dó bầu chủ yếu được trồng tự phát, giá trị kinh tế không cao. Tuy nhiên vài năm gần đây, khi kết hợp với du lịch làng nghề và chương trình OCOP, giá trị của cây dó đã thay đổi hoàn toàn. “Khách du lịch đến không chỉ mua nhang trầm, vòng tay hay tinh dầu, mà còn muốn trải nghiệm quá trình tạo trầm, tham quan vườn dó và tìm hiểu văn hóa trầm hương Việt Nam. Có những cây dó cảnh được khách trả hàng trăm triệu đồng để đưa về trưng bày”, ông Dũng cho biết.

Không chỉ dừng ở sản phẩm thủ công mỹ nghệ, nhiều doanh nghiệp hiện đã đầu tư phát triển các dòng sản phẩm cao cấp như tinh dầu trầm, nước hoa trầm, trà trầm hay các liệu pháp wellness kết hợp thiền và hương liệu thiên nhiên. Theo các hiệp hội ngành hàng, chuỗi giá trị từ trồng dó bầu, chế tác, thương mại đến du lịch trải nghiệm hiện đang tạo ra hàng vạn việc làm tại khu vực miền Trung, đồng thời đóng góp đáng kể vào doanh thu dịch vụ và du lịch địa phương.

Cần chiến lược quốc gia cho “Con đường trầm hương”

Dù sở hữu tiềm năng lớn, song nhiều chuyên gia cho rằng ngành du lịch trầm hương Việt Nam vẫn đang phát triển rời rạc, thiếu tính liên kết và chưa có chiến lược thương hiệu quốc gia rõ ràng. Theo Tiến sỹ Nguyễn Minh Triết, trầm hương Việt Nam cần được nâng tầm thành một ngành công nghiệp xa xỉ gắn với du lịch sức khỏe, nghỉ dưỡng cao cấp và văn hóa bản địa. “Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng các tour du lịch chuyên đề về trầm hương, tương tự như du lịch nước hoa tại Pháp hay du lịch sâm tại Hàn Quốc. Điều quan trọng là phải tạo được chuỗi liên kết giữa các địa phương có thế mạnh về trầm hương để hình thành một thương hiệu quốc gia thống nhất”, ông nói.

Các chuyên gia cũng cho rằng cần sớm xây dựng bộ tiêu chuẩn quốc gia về chất lượng trầm hương phục vụ du lịch và xuất khẩu, nhằm hạn chế tình trạng hàng giả, hàng pha tạp làm ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu Việt trên thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, việc bảo tồn rừng dó bầu, phát triển công nghệ cấy tạo trầm bền vững và đào tạo nguồn nhân lực du lịch chuyên sâu cũng là những yếu tố then chốt để ngành kinh tế này phát triển lâu dài.

Đánh thức “mùi hương quốc gia”

Trầm hương không chỉ là sản vật quý hiếm mà còn là một phần của văn hóa và tâm thức người Việt. Khi được kết hợp với du lịch, công nghệ và chiến lược thương hiệu quốc gia, “mùi hương của đất trời” này hoàn toàn có thể trở thành một động lực kinh tế mới cho Việt Nam trong tương lai.

Từ những cánh rừng dó bầu miền Trung đến các khu nghỉ dưỡng cao cấp ven biển, hành trình của trầm hương Việt Nam đang mở ra một không gian kinh tế đầy tiềm năng – nơi giá trị văn hóa truyền thống được chuyển hóa thành sức mạnh cạnh tranh toàn cầu.