Kỳ hải nam, một giống cây có nguồn gốc từ Trung Quốc đang được nhiều nơi rao bán, cam kết thu mua hàng chục triệu đồng/cây. Thực hư ra sao?

Bán giống, cam kết thu mua gốc lẫn ngọn 

Cây kỳ hải nam được quảng cáo mang lại hiệu quả kinh tế cao (ẢNH: MXH)

Ngày 18.9, PV Thanh Niên liên hệ một chủ vườn cây giống tại Vĩnh Phúc theo lời quảng cáo bán cây kỳ hải nam mang lại hiệu quả kinh tế cao. Xuân Hào, chủ vựa nhiệt tình tư vấn: "Giống của tụi em bán chỉ có 150.000 đồng/cây, chăm sóc rất đơn giản, dễ trồng. Nhiều vùng người ta trồng thành công lắm. Cây này bọn em cam kết thu mua lá, thu mua cây, trồng đến 10 năm thì em cam kết thu mua lại cho bác không bỏ một chỗ nào cả". 

Khi chúng tôi hỏi cây này trồng để làm gì thì người bán nói rằng bên Trung Quốc mua để chế biến tinh dầu, lấy dầu làm các loại mỹ phẩm, sữa rửa mặt, dầu gội... nên nhu cầu rất cao. Người bán còn khẳng định một cây sau khi trồng được 3 năm có thể bán lại với giá hàng chục triệu đồng, nếu tiếp tục trồng đến lớn thì giá trị còn cao hơn nữa. 

Trên hội nhóm kỳ hải nam trên mạng xã hội, chúng tôi ghi nhận nhiều lời quảng cáo và video clip, hình ảnh vườn cây kỳ hải nam. Nhiều chủ vựa cho biết, Kỳ hải nam là tên gọi chung, còn từng giống có những tên khác nhau, như kim sa, kim sa đột biến, đường kết... và giá trị cũng khác nhau. PV thử hỏi mua 700 cây giống cho diện tích 2.000m2 của mình tại Đồng Nai, chủ vườn liền săn đón, lập tức báo giá khoảng 105 triệu đồng , thậm chí giảm tiền công vận chuyển (phí ship) một nửa. 

Trên website "kyhainamvn", cây kỳ hải nam được giới thiệu là giống cây trầm mới được ghép thành công có nguồn gốc ở Trung Quốc, với khả năng đặc biệt là cây có tỷ lệ cho trầm gần như tuyệt đối (> 95%), chỉ mất 5 đến 7 năm trồng là đã thu hoạch được. Trang web này còn đưa thông tin rằng "sau khi nhiều khu vực trồng thành công đem lại lợi nhuận lên đến hàng tỉ đồng nên giống cây này ngày càng phổ biến và được nhiều người biết đến hơn" đồng thời kêu gọi, hứa hẹn sẽ là giống cây được rất nhiều quan tâm và đầu tư trong thời gian tới.

Khẩn cấp kiểm tra cây kỳ hải nam 

Theo một số chuyên gia trong lĩnh vực lâm nghiệp, khu vực Vĩnh Phúc và một số tỉnh miền núi phía bắc là những nơi xuất phát điểm của hiện tượng "bán giống", quảng cáo với những lời hứa hẹn rất hấp dẫn, hoặc tự thu mua đẩy giá "ảo". Trong quá khứ đã từng có những vụ việc rầm rộ như "lan đột biến", "bạch hải đường"... nhưng cuối cùng thực tế chỉ là những chiêu trò "lùa gà" nhằm bán giống, thổi giá kiếm lợi và gây thiệt hại cho những nhà đầu tư kém hiểu biết. 

Anh Đ.X.P., một người chơi lâu năm trong giới cây kiểng tại Hà Nội, nhận định: "Theo dõi nhiều năm trong lĩnh vực cây trồng, tôi nhận thấy việc nâng giá, thổi giá chỉ là chiêu trò của một nhóm người cùng hội với nhau và có sự liên quan trong cơn sốt lan đột biến trước đây. Họ dàn dựng các cuộc trao đổi, thương lượng giá cả rồi tung lên mạng nhằm tạo cơn sốt ảo, vì vậy mọi người phải cẩn thận".

Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm yêu cầu kiểm tra, rà soát việc trồng cây kỳ hải nam trên toàn quốc (ẢNH: MXH)

Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ NN-MT), thời gian gần đây đã nhận được thông tin phản ánh của một số tổ chức và cá nhân về việc có một số địa phương đang sản xuất, kinh doanh và gây trồng loài cây "kỳ hải nam" không rõ nguồn gốc xuất xứ. Nhằm đảm bảo việc quản lý giống cây trồng lâm nghiệp đúng theo quy định pháp luật, bảo vệ tính đa dạng sinh học, an toàn của hệ sinh thái rừng và quyền lợi của người dân, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đề nghị Sở NN-MT tại các địa phương thực hiện gấp việc tiến hành kiểm tra, rà soát toàn bộ các tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất kinh doanh, lưu giữ, sử dụng giống cây trồng lâm nghiệp trên địa bàn, đảm bảo các giống cây lâm nghiệp phải có nguồn gốc xuất xứ hợp pháp và đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng theo quy định. 

Cục cũng yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra việc chấp hành thủ tục pháp lý đối với từng lô giống cây lâm nghiệp nhập khẩu: Hồ sơ gốc của lô giống, giấy tờ chứng nhận xuất xứ, giấy chứng nhận kiểm dịch, giấy phép nhập khẩu, hồ sơ kỹ thuật kèm theo lô giống theo quy định tại Nghị định số 27/2021/NĐ-CPngày 25.3.2021 của Chính phủ về quản lý giống cây trồng lâm nghiệp và các quy định khác liên quan. Trường hợp phát hiện giống cây trồng lâm nghiệp nhập khẩu chưa được công nhận, chưa có hồ sơ, chưa thực hiện khảo nghiệm theo quy định, hoặc có dấu hiệu là giống ngoại lai xâm hại thì tiến hành thu giữ và xử lý kịp thời theo đúng quy định của pháp luật. 

Yêu cầu tổ chức, cá nhân thực hiện nghiêm trình tự thủ tục nhập khẩu giống cây trồng lâm nghiệp theo quy định tại Điều 8 của Thông tư số16/2025/TT-BNNMT của Bộ NN-MT. Giống cây trồng lâm nghiệp nhập khẩu chỉ được sản xuất, kinh doanh sau khi thực hiện khảo nghiệm, trồng thử nghiệm và đánh giá công nhận giống theo đúng quy định.

Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm